Bổ sung những thực phẩm này trẻ không lo thiếu vi chất! | Trẻ biếng ăn phải làm sao
Home | Biếng Ăn Suy Dinh Dưỡng | Bổ sung những thực phẩm này trẻ không lo thiếu vi chất!

Bổ sung những thực phẩm này trẻ không lo thiếu vi chất!

Những năm tháng đầu đời chính là “thời điểm vàng” bổ sung vi chất cho trẻ, giúp hình thành nền tảng thể chất và trí tuệ trong tương lai. Nếu cha mẹ bỏ lỡ giai đoạn này của trẻ thì hầu như không có cơ hội nào tốt bằng để bù đắp lại. Nhưng trong chế độ ăn hàng ngày, việc lựa chọn thực phẩm chưa phù hợp, chế biến sai cách hay bổ sung vitamin và khoáng chất chưa đáp ứng đủ nhu cầu… đều là những nguyên nhân dẫn đến cơ thể trẻ bị thiếu hụt vi chất. Vậy, cha mẹ cần bổ sung vi chất cho trẻ qua thực phẩm như thế nào?

Vi chất tưởng nhỏ… mà không nhỏ!

Hiện nay, ở nước ta đang phải đối mặt với thách thức khi tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ em dưới 5 tuổi khoảng 23,8% và tỷ lệ nhẹ cân chiếm 13,8% (năm 2017): Có nghĩa là cứ 4 trẻ thì có 1 trẻ bị thấp còi và suy dinh dưỡng. Trong đó, thiếu hụt vi chất là một trong nguyên nhân khiến trẻ bị suy dinh dưỡng, thấp còi. Đây là câu chuyện đầy thách thức làm đau đầu các bậc phụ huynh khi chưa tìm ra được giải pháp để con yêu đạt các mốc phát triển bình thường như bạn bè đồng trang lứa.

Vi chất dinh dưỡng bao gồm nhóm Vitamin (A, B, C, D, E, K…) và nguyên tố khoáng chất (Kẽm, Selen, Canxi, Sắt, I-ốt, Photpho…) chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong cơ thể. Các vi chất này tham gia vào việc xây dựng nên các tế bào, các mô, hoạt động hô hấp, chuyển hóa, xây dựng nên hệ thống miễn dịch của cơ thể và cơ chế hoạt động của nhiều cơ quan. Vì vậy, vi chất đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển tầm vóc, thể lực và trí tuệ của trẻ em, nhất là giai đoạn đầu đời. Tuy nhiên, cơ thể trẻ không tự tổng hợp được vi chất mà chỉ có thể bổ sung thông qua chế độ dinh dưỡng hàng ngày.

Thông tin trên website Viện dinh dưỡng quốc gia, trẻ em dưới 6 tuổi ở các quốc gia châu Á thường có nguy cơ thiếu hụt các vi chất như Kẽm, Sắt, Vitamin (A, B, D)… Và kết quả điều tra tình trạng thiếu một số vi chất dinh dưỡng ở trẻ em Việt từ 6-59 tháng tuổi (năm 2014-2015) cho thấy, tỷ lệ thiếu vitamin A tiền lâm sàng là 13% và thiếu Kẽm là 69,4%.

vichat2

Đâu là nguyên nhân gây thiếu vi chất dinh dưỡng ở trẻ?

Theo các chuyên gia Nhi khoa, trẻ gặp vấn đề bệnh lý sẽ dẫn tới tình trạng thiếu hụt vi chất dinh dưỡng. Đối với những trẻ hay mắc phải các bệnh về đường đường hô hấp, viêm tai giữa… nếu thường xuyên phải sử dụng thuốc kháng sinh có nguy cơ cao bị suy dinh dưỡng. Bởi thuốc kháng sinh trong thuốc không chỉ tiêu diệt các vi khuẩn gây hại mà còn tiêu diệt các vi khuẩn có lợi ở đường ruột, dẫn đến rối loạn tiêu hóa kéo dài gây biếng ăn và quá trình hấp thu vi chất dinh dưỡng kém. Hoặc ở trẻ có hệ miễn dịch yếu, khiến chúng chán ăn dẫn đến thiếu chất. Bên cạnh đó, tình trạng thiếu vi chất còn gặp ở những trẻ bị nhiễm ký sinh trùng (giun, sán).

GS.TS Nguyễn Gia Khánh – Chủ tịch Hội Nhi Khoa Việt Nam cũng chỉ ra nguyên nhân chủ yếu dẫn đến trẻ bị suy dinh dưỡng, thấp còi là do khẩu phần ăn không đáp ứng đủ nhu cầu về vitamin và khoáng chất cần thiết trong 5 năm đầu đời. Thực tế, hiện tượng trẻ thiếu vi chất dinh dưỡng phổ biến nhất là do cha mẹ chưa được trang bị đủ kiến thức để bổ sung cho con, khẩu phần ăn kém đa dạng và chưa đáp ứng đủ nhu cầu khuyến nghị các vi chất.

Theo BS. Nguyễn Hoàng Anh, khoa Dinh dưỡng Nhi – Bệnh viện Hoàng gia Wocester (Vương quốc Anh), trẻ thiếu vi chất sẽ khiến các quá trình chuyển hóa, hoạt động sinh học trong cơ thể không thực hiện được, sức đề kháng suy yếu, dễ mắc các bệnh cấp và mạn tính, chậm phát triển. Thiếu vi chất còn ảnh hưởng đến sức khỏe, sự phát triển thể lực, tầm vóc, trí tuệ, cản trở sự tăng trưởng và phát triển toàn diện của trẻ em. Về lâu dài, suy dinh dưỡng thấp còi và thiếu vi chất là nguyên nhân chính dẫn đến chiều cao thấp ở thanh niên nước ta.

trethieuvichat

Nguồn bổ sung vi chất dinh dưỡng cho trẻ từ đâu?

Có thể thấy, mỗi vi chất dinh dưỡng trong cơ thể chỉ cần một lượng rất nhỏ nhưng không thể thiếu, cần được bổ sung thường xuyên. Và trong căn bếp của các gia đình đều nên có sẵn những thực phẩm giàu những vi chất ấy, đặc biệt trong nhà có trẻ nhỏ.

ThS. Nguyễn Văn Tiến – Viện Dinh dưỡng Quốc gia nhấn mạnh, phòng chống thiếu vi chất dinh dưỡng là 1 trong 6 mục tiêu quan trọng của Chiến lược Quốc gia dinh dưỡng 2011-2020, với các giải pháp: Bổ sung vi chất dinh dưỡng cho các đối tượng có nguy cơ cao là một giải pháp cần thiết để khắc phục nhanh chóng, kịp thời tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng; Tăng cường vi chất dinh dưỡng vào thực phẩm là giải pháp trung hạn; Đa dạng hóa bữa ăn là biện pháp cải thiện tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng lâu dài và bền vững.

Trong cuốn “Bài giảng Nhi khoa – Tập 1” của Trường Đại học Y Hà Nội có viết: Các loại thực phẩm cung cấp vitamin và muối khoáng có tác dụng tăng hấp thu các chất dinh dưỡng và chống táo bón ở trẻ. Vì vậy, trong các bữa ăn bổ sung cần có các thực phẩm giàu năng lượng, giàu protein và các vi chất dinh dưỡng sau để phòng chống thiếu vi chất dinh dưỡng cho trẻ:

Bổ sung Kẽm: Kẽm giúp tăng hấp thu, tăng tổng hợp chất đạm, phân chia tế bào, tăng cảm giác ngon miệng. Thiếu Kẽm sẽ làm chậm phát triển chiều cao, rối loạn phát triển xương, gây biếng ăn do rối loạn vị giác. Trẻ  biếng ăn kéo dài sẽ dễ bị suy dinh dưỡng, lâu dần sẽ ảnh hưởng đến sự tăng trưởng và phát triển.

Các nhóm thực phẩm giàu Kẽm: Thủy hải sản (tôm, cua, cá); gan động vật, lòng đỏ trứng gà; thịt nạc; thực phẩm họ đậu. Với trẻ nhỏ, để có đủ Kẽm nên cho bú vì Kẽm trong sữa mẹ dễ hấp thu hơn so với sữa bò.

Bổ sung Selen: Selen không thể thiếu trong quá trình duy trì và phát triển của cơ thể trẻ. Vi chất này giống như một loại enzym trong quá trình tái tạo hormone của tuyến giáp, giúp quá trình chuyển hóa năng lượng vận hành ổn định.

Và thực phẩm chứa nhiều Selen: Sữa mẹ, sữa, rau xanh, rau bina, bông cải xanh, cải bắp, dầu thực vật…

Các mẹ lưu ý: Bổ sung Kẽm và Selen có nguồn gốc thực vật để trẻ dễ hấp thụ và an toàn trong sử dụng.

vichat1

Bổ sung Lysine và Taurine: Lysine giúp trẻ ăn ngon miệng, tăng khả năng hấp thu và tăng sức đề kháng, làm chắc khỏe xương. Còn Taurine hỗ trợ cho quá trình tiêu hóa thức ăn và hấp thu các chất béo cho cơ thể. Bên cạnh đó, Taurine kết hợp với Kẽm còn có tác dụng đề phòng thoái hóa điểm vàng.

Bổ sung Vitamin nhóm B: Có vai trò quan trọng trong quá trình chuyển hóa năng lượng, tạo máu và hỗ trợ hệ thần kinh khỏe mạnh. Khi thiếu vitamin nhóm B sẽ dẫn đến phù, da tay chân nóng và dễ viêm, rối loạn tiêu hóa, chán ăn, sa sút tinh thần.

Vitamin nhóm B có nhiều trong gạo lứt, các loại đậu, thịt gà, rau lá xanh thẫm, chuối, sữa, pho mát.

+ Vitamin B1 giúp cơ thể phát triển, tiêu hóa tốt. Có nguồn dồi dào trong các loại hạt họ đậu.

+ Vitamin B6 có nhiều trong ngũ cốc

+ Vitamin B12 giúp tạo hồng cầu. Chủ yếu có trong thịt, đặc biệt là thịt đỏ và sản phẩm từ sữa.

Mặt khác cơ thể lại không tự tổng hợp được Lysine và Taurine chính vì vậy cần bổ sung qua nguồn thức ăn.

Thực phẩm giàu Lysine: Các loại hạt đậu, sữa; hoa quả màu đỏ (cà tốt, cà chua, cam, quýt); các loại hạt: hạt điều, hạnh nhân, quả hạch óc chó; thịt và các động vật có vỏ (tôm, hàu).

Thực phẩm giàu Taurine: Cá, thịt động vật, sữa mẹ và tảo biển…

Bổ sung Canxi: Canxi đóng vai trò cấu tạo xương, răng và tham gia vào quá trình đông máu, chuyển hóa một số chất dinh dưỡng. Nếu thiếu canxi, trẻ thường chậm mọc răng, hoạt động nhai, nuốt không tốt, dẫn đến tiêu hóa hấp thu kém.

Mẹ có thể ưu tiên lựa chọn các loại thực phẩm giàu Canxi như: tép, tôm, đậu đen, phô mai, sữa và các chế phẩm từ sữa…

Để cung cấp đủ vi chất theo nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị (Recommended dietary allowance – RDA), các bậc phụ huynh nên chọn các nguyên liệu tự nhiên và thực phẩm chế biến sẵn bổ sung vi chất dinh dưỡng. Tuy nhiên, việc chế biến, lưu trữ thực phẩm không đúng cách như: rau bị héo, trái cây không còn tươi, gạo được xay xát kỹ, thức ăn nấu hoặc chiên xào quá lâu… có thể làm mất đi 95% vi chất dinh dưỡng.

Chính vì vậy, nhiều cha mẹ tránh thiếu hụt vi chất dinh dưỡng cho trẻ bằng cách bổ sung từ Siro ăn ngon. Trên thị trường hiện nay có rất nhiều dạng Siro ăn ngon nhưng không phải sản phẩm nào cũng đáp ứng đủ các vi chất trên. Do đó, mẹ nên lựa chọn Siro ăn ngon với công thức chuyển giao từ Viện dinh dưỡng, có chứa các thành phần: Kẽm, Selen, Lysine, Taurine, nhóm vitamin B (2, 6, 9, 12), Canxi… Cung cấp đầy đủ các vi chất cần thiết không chỉ giúp trẻ ăn ngon hơn, hấp thu tốt hơn mà còn tăng cường sức đề kháng, ổn định hệ tiêu hóa để trẻ phát triển khỏe mạnh.

DS Minh Hằng

21