Chọn sữa công thức nào tốt nhất cho bé? | Trẻ biếng ăn phải làm sao
Home | LỜI KHUYÊN CHUYÊN GIA | Chọn sữa công thức nào tốt nhất cho bé?

Chọn sữa công thức nào tốt nhất cho bé?

kinh-nghiem-chon-sua-cho-be
Lựa chọn sữa công thức cho con là bài toán nan giải của nhiều bà mẹ

Đây là câu hỏi thông thường nhất của cha mẹ cho bé bú bình đặt ra cho các chuyên gia dinh dưỡng ở Anh. Tôi nghĩ câu hỏi này cũng không ngoại lệ cho các bà mẹ VN cũng như các nước trên thế giới.

Rảo một vòng các loại sữa cho bé trên các kệ của những siêu thị lớn tại Anh, sự đa dạng trong nhãn hiệu, logo, hoặc những logo chứng nhận; và đặc biệt nhất là sự đa dạng của health claim (Những xác nhận lợi ích sức khỏe) của các loại sữa hiện nay cũng đã gây đau đầu cho các nhà đứng đầu làm luật về sức khỏe ở Anh, huống hồ chi các chuyên gia dinh dưỡng, rồi đến bậc cha mẹ. Tôi cũng được biết nhiều cha mẹ Việt Nam đã và đang tìm nhiều cách khác nhau chạy đua cùng với xu hướng “ngoại”, có nghĩa là đang mua các sản phẩm sữa cho bé tại các nước phát triển như Anh, Mỹ, Úc với nhiều lý do. Nhu cầu mua sữa ngoại các bạn gia tăng đã làm nhiều dòng sữa vào Việt Nam. Nếu các bạn để ý, các dòng sữa mang dòng sản phẩm có những xác nhận lợi ích sức khỏe là tràn ngập, là ưu tiên và là điểm nhấn của chiến dịch PR của các đơn vị bán hàng qua mạng. Tại sao? Đơn giản khi bạn cần một loại sữa nào đó cho bé uống ít bị nôn trớ chẳng hạn; thì sẽ có dòng sữa có những xác nhận lợi ích sức khỏe với cụm từ Gentlease trên vỏ sản phẩm du nhập về cung ứng cho bạn. Đôi lúc bạn có thể tìm được nhãn hiệu sữa này ở Việt Nam tại các siêu thị, nhưng không thể tìm được dòng Gentlease này. Vì sao? Để hiểu vì sao, tôi sẽ nói rõ hơn về quy định Health claim ở đoạn kế.

Nếu chỉ là vấn đề này thì không có gì đáng nói ở đây. Nhưng, điều mà tôi muốn chia sẽ các bạn ở đây là: Việc gia tăng các dòng sữa vào VN gây ra một vấn đề là: các lời xác nhận về lợi ích sức khỏe (health claim) trên sản phẩm đang được hiểu sai và đang bị bóp méo, điều này tạo nên những hiểu sai hoặc quảng cáo quá mức về sản phẩm tới cộng động, hơn hết là những lời khuyên đằng sau những xác nhận về lợi ích sức khỏe này của các chuyên gia dinh dưỡng lại không được “du nhập” về cùng sản phẩm hoặc cố tình bỏ qua. Nhưng có những điều cha mẹ nên biết: tại quốc gia các bạn mua sữa đó, họ quản lý những health claim này như thế nào? – điều mà các bạn sẽ không được người bán tại VN cho biết hoặc thậm chí họ cũng không hiểu rõ những xác nhận lợi ích sức khỏe của sản phẩm họ đang bán cho các bạn là như thế nào.

Health claim là gì?
Là những “lời xác nhận về lợi ích sức khỏe” được trên vỏ hộp sản phẩm. Nếu các bạn để ý trên vỏ hộp các sản phẩm nước ngoài thì sẽ có những câu xác nhận lợi ích sức khỏe. Ví dụ như “protect from intestinal infection (giúp bé không bị viêm đường ruột)” hoặc “for Gentlease “; hoặc “for acid reflux (giảm nôn trớ do trào ngược thực quản của bé) hay “incidence of diarrhea in the crucial first year of life”. hoặc “for babies with galactosemia”

Những sản phẩm như vậy là thường được khuyên dùng bởi chuyên gia dinh dưỡng khi họ đã đánh giá và xác nhận điều kiện sức khỏe của bé là liên quan đến các bệnh hoặc triệu chứng trên. Các bé khỏe mạnh hoặc không được đánh giá bởi chuyên gia dinh dưỡng thì không nên dùng các sản phẩm này. Vì sử dụng lâu dài các sản phẩm này có thể sẽ ảnh hưởng đến tăng trưởng và biếng ăn của bé do 1 số thành phần chất dinh dưỡng đã thay đổi cho phù hợp với điều kiện bệnh- thông điệp từ Dr. Vincent (Mỹ) năm 2014.
VD: dòng sữa gentlease có ít lactose hơn các dòng sữa công thức bình thường, dùng cho các bé hay có vấn đề tiêu hóa. các bé thông thường hoặc không có chẩn đoán bởi chuyên gia dinh dưỡng thì không nên dùng.

Một số sản phẩm có logo mang hình protect (logo hình tròn có chữ protect hoặc Protect plus). Logo thường đi chung với các thành phần chất dinh dưỡng được xác nhận là mang tính chất bảo vệ cho cơ thể. Hiểu đúng về logo này: logo này không nói lên là sản phẩm này tốt hơn các sản phẩm khác vì nó không có bằng chứng so sánh với các sản phẩm khác. Một số người nói dòng sữa logo này có thể thay thế sữa mẹ về mặt tăng cường miễn dịch. Nhưng điều này không được xác nhận bởi bằng chứng khoa học.
Một số dòng sữa mang tính chất idealise (lý tưởng hóa) về công dụng của sản phẩm. Những dòng sữa này là bị cấm ở Anh và Châu Âu. Ví dụ: những dòng sữa lý tưởng hóa về công dụng tăng chiều cao của sữa là không được phép ở Anh. Tuy nhiên, cùng 1 nhãn hiệu nhưng ở quốc gia khác có thể có những câu ghi lý tưởng hóa này. Những nhận định mang tính lý tưởng hóa thường không có bằng chứng khoa học.

Sữa nào bé uống thông thường? 
Sữa công thức chứa protein từ sữa bò là dạng khuyên dùng cho các bé thông thường nếu bé đó không bú mẹ. Đó là lời khuyên của các tổ chức y tế trên thế giới kể cả Anh và Mỹ.
Các sữa có claim về health như gentle, free-lactose, amino-acid based, premature là cần tư vấn chuyên gia dinh dưỡng nếu bạn nghĩ bé bạn có vấn đề sức khỏe và tăng trưởng không tốt.
Sữa có những nhận định mang tính lý tưởng hóa sản phẩm hoặc có logo protect là không nói lên nó là sản phẩm tốt nhất.
4 hướng dẫn khi chọn sữa nước ngoài:
Nếu các bạn đã quyết định chọn sữa nước ngoài thì nên tận dụng những hướng dẫn chung mà cơ quan y tế nước đó khuyên cho cộng động. Bởi vì những hướng dẫn này là dựa trên những bằng chứng khoa học hiện hành. Ở đây tôi đề cập đến 4 hướng dẫn chung nhất khi chọn sữa nước ngoài một cách thông minh:
Hướng dẫn 1: Về dạng sữa cho bé: Cùng 1 thương hiệu, sữa cho cùng độ tuổi có dạng sữa nước uống liền cho các bé (không cần phải pha) và dạng sữa bột bình thường. Ở Anh, chúng tôi khuyên bé dưới 6 tháng dùng dạng sữa bột, trên 6 tháng có thể dùng dạng sữa nước, nhưng chỉ trong những trường hợp đi du lịch, không nên dùng thường xuyên. Ở Mỹ, tổ chức EWG (2007) khuyên dùng bột sữa là ưu tiên (sau sữa mẹ), sữa dạng nước hạn chế dùng, nếu dùng thì dùng dạng cô đặc (cần pha loãng) tránh dùng loại đựng trong vỏ kim loại để bé tránh phơi nhiễm bisphenol A (phơi nhiễm chất này lâu dài có thể ảnh hưởng đến não).
Do đó, các bạn nào đang có ý định mua sữa dạng này cho các bé vì mục đích dễ sữ dụng, hay kèm theo các claim như tăng chiều cao, tốt tiêu hóa, thì không cần thiết phải mua nữa.

Hướng dẫn 2: Đọc thành phần nguyên liệu (đọc thành phần nguyên liệu chứ không phải bảng dinh dưỡng), nên tránh nguyên liệu liên quan đến palm oil. Sữa mẹ thường có thành phần palmitic acid, do đó 1 số công ty sữa dùng thành phần này để gây hiểu lầm đến chất dinh dưỡng này. dạng palm oil này hấp thụ không tốt ở bé, các bé uống sữa công thức có chứa thành phần này thì có thể dẫn tới giảm mật độ xương (theo GS.BS.Koo 2003)
Hướng dẫn 3: Đọc thành phần nguyên liệu, nên tránh nguyên liệu liên quan đến Carrageenan. Phụ gia này thường được sử dụng trong thực phầm, nhưng những nghiên cứu trên động vật cho thấy nó liên quan đến nhiều vấn đề về tiêu hóa. Hiện tại Anh và Châu Âu cấm sử dụng chất này trong sữa công thức, tuy nhiên cùng nhãn hiệu có thể phụ gia này xuất hiện ở 1 số quốc gia khác ví dụ như Mỹ (theo Dr. Frank 2015).
Hướng dẫn 4: Chú ý các dòng sữa có câu xác nhận lợi ích sức khỏe. Khi mua sản phẩm nào nên vào trang web chính thức của công ty sữa đó, chọn nước bạn mua, đọc kĩ hướng dẫn về claim cho cộng đồng ở nước đó. Lưu ý là cùng một nhãn hiệu nhưng claim là khác nhau tại các nước, thành phần cũng sẽ phụ thuộc vào claim đó. nếu sản phầm là dạng kê của chuyên gia dinh dưỡng thì bạn nên tư vấn sức khỏe của bé trước. Nếu bạn không rõ thành phần hay về health claim thì cũng nên tư vấn chuyên gia dinh dưỡng để hiểu rõ hơn về sản phẩm.
Lời khuyên chân thành: Tôi biết bạn yêu thương bé như thế nào khi quyết định chọn cho bé những sản phẩm nước ngoài. Nhưng đừng để tình yêu đó mù quán, và bị lợi dụng. Lựa chọn một sản phẩm sữa nước ngoài là cần hiểu biết, và nên sáng suốt lựa chọn người bán có tâm và hiểu biết cái gì họ bán (đừng bao giờ nghe theo số đông). Nếu thật sự bạn không tự tin, thì các sản phẩm VN vẫn là an toàn hơn.
Bác sĩ Anh Nguyễn (Đại học Worcester)
Tài liệu tham khảo:
1. Koo W.W. (2003) Reduced bone mineralization in infants fed palm olein-containing formula: a randomized, double-blinded, prospective trial. Pediatrics,111(5), 1017-23.
2. Dr. Frank, L. (2015) Infant Formula Buying Guide
3. Dr. Vincent, L (2014) Choosing a Baby Formula
4. Environmental Working Group (EWG) (2007) EWG’s Guide to Infant Formula

21