Dinh dưỡng đúng cách để bé không biếng ăn sau khi bị bệnh | Trẻ biếng ăn phải làm sao
Home | LỜI KHUYÊN CHUYÊN GIA | Dinh dưỡng đúng cách để bé không biếng ăn sau khi bị bệnh

Dinh dưỡng đúng cách để bé không biếng ăn sau khi bị bệnh

Biếng ăn sau bị bệnh là trở nên phổ biến ở các bé (tỷ lệ lên đến 75%). Báo cáo của Gs.Bs. Paintal, Văn phòng của UNICEF Châu Á nhấn mạnh: Biếng ăn của các bé sau bệnh là một dạng biếng ăn tâm lý. Tuy nhiên biếng ăn dạng này sẽ phát triển nhanh chóng thành dạng biếng ăn khó phục hồi nếu kết hợp 2 yếu tố sau:
* Kết hợp với tâm trạng lo lắng của cha mẹ và ép bé ăn. Gs. Paintal nhấn mạnh: áp lực này rất thông thường với gia đình Châu Á vì có thể bị gia tăng áp lực từ gia đình như chồng, ông bà, cha mẹ chồng/vợ và các thành viên khác.
* Kết hợp với thực hành ăn dặm không đúng. Khi đó, cha mẹ có xu hướng tìm đến 1 số thực phẩm mang tính chất bồi bổ, tăng sức đề kháng và cả những thức ăn lạ để bổ sung cho bé. Bổ sung những thực phẩm này không mang lại hiểu quả mà còn có thể gây ra các vấn đề nghiêm trọng hơn, đặc biệt về vị giác, nguy cơ dị ứng và tiêu hóa.

tre-om
Dinh dưỡng đúng cách sẽ giúp trẻ nhanh khỏi ốm và giảm nguy cơ biếng ăn

Hai yếu tố này đã làm tình trạng biếng ăn ở các bé Châu Á thường trở nên phức tạp trước 5 tuổi.

Chăm sóc dinh dưỡng khi các bé bị bệnh là công việc không dễ dàng vì đa phần các bé đều bị thay đổi vị giác tạm thời và vẫn còn bị mệt mỏi sau cơn bệnh, do đó các bé thường sẽ biếng ăn, biếng nhai, có thể chỉ chịu bú sữa mẹ hoặc thậm chí bỏ luôn uống sữa. Những biểu hiện khác lạ này của bé đôi lúc gây rất nhiều lo lắng và hoang mang cho các mẹ vì lo lắng bé sẽ biếng ăn thật sự sau đó. Tuy nhiên, nếu biết cách chăm sóc dinh dưỡng đúng cách sẽ giúp bé phục hồi sức khỏe, sớm lấy lại vị giác và bé sẽ ăn tốt trở lại.

MỘT VÀI VẤN ĐỀ CẦN HIỂU ĐÚNG:
1. Bé sau bệnh có biếng ăn không?
Trả lời: Không phải tất cả, nhưng đa phần các bé bị bệnh về hô hấp, tiêu hóa (tiêu chảy), sốt đều có thể sẽ rơi vào biếng ăn tạm thời do thay đổi vị giác và triệu chứng mệt mỏi của bệnh có thể vẫn còn.
2. Bé sau bệnh có thể bị biếng ăn hoàn toàn luôn không?
Trả lời: Gần như là không, các bé cần thời gian phục hồi và lấy lại vị giác, do đó mỗi bé là khác nhau: có bé biếng ăn 1 vài ngày, 1 tuần hoặc 1 vài tuần. Tuy nhiên, nếu không chú ý chăm sóc dinh dưỡng bé tốt để bé hồi phục và lấy lại vị giác sớm thì bé có thể biếng ăn kéo dài lên vài tháng.

THỰC HÀNH ĐÚNG VỀ TÂM LÝ ĂN DẶM CHO BÉ VÀ MẸ
Biếng ăn sau bệnh là một dạng biếng ăn tâm lý do thay đổi về hoạt động sinh lý trong cơ thể khi bé bị bệnh dẫn đến bé mệt mỏi, thay đổi vị, và nhiều stress hơn bình thường. Điều này thường làm bé từ chối ăn (chỉ bằng 1/3 lượng ban đầu) và sụt cân. Đối mặt điều này, cha mẹ chăm sóc bé càng stress hơn và bé lại tiếp tục đối mặt với stress của bố mẹ. Bé sẽ kéo dài tình trạng khó chịu này 1 thời gian dài trước khi bé quyết định “tiệt thực”.
CHUYÊN GIA DINH DƯỠNG ANH KHUYÊN GÌ VỀ THỰC HÀNH ĐÚNG TÂM LÝ ĂN DẶM CHO BÉ :
1. Bé cần cha mẹ yêu thương bé hơn.
* Nếu còn bú mẹ thì dành thời gian tương tác da kề da trước bú vài phút để bé cảm thấy thoải mái, cho bé bú tư thế ngồi hoặc nằm trong lòng mẹ để bé cảm giác an toàn. Và cho bé bú mẹ nhiều hơn trong ngày.
* Nếu bé bú bình: thì mẹ có thể tương tác với bé khi bé bú xong, hoặc lúc bú mẹ xoa bóp nhẹ nhàng lòng bàn chân bé và các ngón chân bé. Điều này cũng làm bé bình tĩnh và cảm giác đỡ stress.
2. Đừng bao giờ căng thẳng và mệt mỏi trước mặt bé.
Gs. Bs. Stewart đã nhấn mạnh rằng: bé là người đầu tiên nhận ra những thay đổi tâm lý của mẹ và cảm giác mẹ nặng nề, áp lực khi chăm sóc bé, bé sẽ cảm thấy không thoải mái và không được yêu thương.
3. Cha mẹ nên hiểu rằng những thay đổi về biếng ăn và cân nặng là tạm thời, không ảnh hưởng đến sức khỏe của bé. Nếu thực hành đúng bé sẽ phát triển trở lại.
Đừng đặt nặng quá nhiều trên tâm lý không ăn hay sụt cân. Vì càng chú ý đến điều này thì bạn càng stress, bé càng stress, bệnh càng nặng. Trên thực tế, rất nhiều ca lâm sàng, chúng tôi dùng biện pháp tâm lý điều trị tâm lý cho mẹ, các bé tăng trưởng rất tốt chỉ sau vài tuần và thậm chí vượt chuẩn mà không cần thay đổi chế độ ăn của bé.

CHUYÊN GIA DINH DƯỠNG ANH KHUYÊN GÌ VỀ THỨC ĂN DẶM?
1. Các bé dưới 6 tháng tuổi, nên cho bé bú mẹ hoặc sữa công thức thường xuyên. Nếu bé chỉ chịu bú mẹ thì nên tạo nhiều cơ hội cho bé bú mẹ. Nếu khi cho bé bú mẹ, bé đẩy vú ra hoặc không chịu bú (thường gặp sáng thức dậy hoặc chiều tối), thì nên đợi 20 phút sau hãy cho bé bú lại, nếu bé vẫn không chịu bú thì có thể đút muỗng cho bé cứ 20 phút/lần (vài muỗng khoảng 15-20ml) cho 3 giờ. Sau đó, bé có thể bú mẹ hoặc đút muỗng bình thường. Đút muỗng hỗ trợ bệnh là nên làm hơn là cho bé bú bình vì có thể làm các bé bú mẹ hoàn toàn bỏ bú mẹ sau khi bị bệnh nếu được bú bình.

2. Nếu bé đang ăn dặm, không nên tưởng bé biếng ăn mà tạm ngưng vài ngày rồi giới thiệu lại cho bé. Lời khuyên là vẫn tiếp tục cho bé ăn, nhưng chia nhỏ bữa ăn, lượng ăn mỗi bữa chỉ vài muỗng (20ml/bữa là tốt nhất). Lưu ý đừng ép bé ăn, nếu bé không ăn gì trong 24 tiếng thì cũng không sao. Nhưng ngày hôm sau vẫn tiếp tục giới thiệu cho bé ăn. Mỗi ngày bé sẽ phục hồi và sẽ ăn tốt trở lại. Ts.Bs. Annabel chia sẽ: giai đoạn bé lành bệnh việc bé chấp nhận ăn 1-2 muỗng/bữa là dấu hiệu tốt cho thấy sự hồi phục, tuy nhiên cha mẹ thường lo lắng bé ăn quá ít so với bình thường, mà ép bé ăn thì bé sẽ phản ứng rất dữ dội, nên để thời gian bé hồi phục. Cách tốt nhất cứ chia nhiều bữa cho bé ăn quen dần.

3. Nguồn chất đạm nên lựa chọn trong thức ăn dặm cho bé sau bị bệnh là thịt gà hoặc thịt heo (nên 1-2 ngày đầu sau khi hết bệnh), bò, cá, lòng đỏ trứng (trứng rán chín hoặc trứng luộc kĩ sẽ tốt cho bé)

4. Nguồn rau củ quả nên lựa chọn trong thức ăn dặm cho bé sau bị bệnh là củ (cà rốt, khoai lang, khoai tây), rau cho lá mỏng (đừng chọn rau cho lá quá dày, các bé mới bị tiêu chảy thì không nên cho bé ăn rau 1-2 ngày sau bệnh, nên lựa chọn củ), quả (bơ, đu đủ, thăng long, táo, nho).

NHỮNG THỰC PHẨM ĐƯỢC KHUYÊN TRONG CHẾ ĐỘ ĂN CHO BÉ SAU KHI HẾT BỆNH. 

+ Gs.Bsdd. Jamieson-Petonic, GĐ Cleveland Clinic, khuyên chế độ dinh dưỡng cho các bé sau khi bị viêm hô hấp trên nên là soup loãng cho vài ngày, nên chọn 1 số thực phẩm giúp tăng cường hệ miễn dịch và phục hồi vị giác cho bé như: thịt gà, cà rốt, hành tây (chỉ cho bé 8 tháng trở lên), cần tây.
+Ts.Bsdd. Annabel (Anh Quốc) khuyên nên thêm năng lượng cho bữa ăn của các bé sau khi bị viêm nhiễm phải dùng kháng sinh hoặc bị sốt. Nên chọn thực phẩm giàu năng lượng như tinh bột (có thể thử bún hoặc mì vì thường các bé sẽ mất vị giác với gạo/cháo), rau củ thì nên chọn loại củ (khoai lang, cà rốt, khoai tây), chất đạm nên chọn lòng đỏ trứng, thịt heo và cá, tránh dùng nhiều dầu trong bữa ăn của bé (nếu thêm dầu oliu vào bữa ăn thì chỉ nên 1 muỗng cafe/ngày, tuần không quá 5 ngày).
Bác sĩ Anh Nguyễn (ĐH Worcester)
Tài liệu tham khảo:
1. Dr.Jamieson-Petonic (2011) The Best Foods for Sick Kids, pediatric-safety. Assessed 8 April 2016
2. Dr.Annabel. (2015) Poorly children: Choose Foods to fight illness. Assessed 8 April 2016
3. Dr. Spock, B (2011) The Spock’s baby & childcare, 9th edition, Simon & Schuster UK

4. Stewart C.P., Iannotti L., Dewey K.G., Michaelsen K.F. & Onyango A.W. (2013) Contextualizing complementary
feeding in a broader framework for stunting prevention.
5. Paintal, K. et al. (2016) Feeding practices for infants and young children during and after common illness. Evidence from South Asia, d Maternal & Child Nutrition (2016), 12 (Suppl. 1), pp. 39–71

Box sp an ngon

21