Hướng dẫn cách nấu đồ ăn dặm đúng cách của Viện Dinh Dưỡng | Trẻ biếng ăn phải làm sao
Home | Dinh Dưỡng Đúng Cách | Hướng dẫn cách nấu đồ ăn dặm đúng cách của Viện Dinh Dưỡng

Hướng dẫn cách nấu đồ ăn dặm đúng cách của Viện Dinh Dưỡng

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, chế độ ăn dặm tốt nhất là cho trẻ 5 tháng tuổi ăn bột ngọt và trẻ sau 6 tháng tuổi ăn bột mặn (đủ 4 nhóm thực phẩm gồm bột, đạm, vitamin & khoáng chất và chất béo). Tuy nhiên, hiện vẫn có nhiều sai lầm trong quá trình chế biến mà theo Viện DD nếu không muốn tốc độ tăng trường của trẻ mãi “giậm chân tại chỗ” thì phụ huynh bắt buộc phải thay đổi.

Những sai lầm thường gặp khi nấu bột/cháo

Quá ưu tiên đạm: Nhiều mẹ nấu bột/ cháo chỉ tập trung cho thật nhiều thịt, cá, trứng,… và nghĩ như thế mới đủ chất. Tuy nhiên, lượng đạm quá nhiều không những làm bé rối loạn tiêu hóa mà còn dễ dẫn đến chứng biếng ăn ở trẻ.

Chỉ cho ăn nước, không ăn cái: Hiện nay ít bà mẹ mắc sai lầm này hơn so với những năm trước. Tuy nhiên, vì nghĩ như thế cũng đủ chất hoặc sợ trẻ bị hóc vẫn có mẹ chỉ ninh xương, nghiền rau, xay thịt lọc lấy nước, bỏ cái để nấu bột cho con. Đáng tiếc là các chất dinh dưỡng, vitamin phần lớn lại nằm trong phần xác thực phẩm.

Không cho hoặc cho rất ít dầu Nhiều phụ huynh cho rằng, trẻ không nên ăn dầu mỡ sớm vì không quá cần thiết lã có thể khiến bé có nguy cơ béo phì. Tuy nhiên, thực tế, khoảng 60% não của trẻ được cấu thành từ chất béo. Trong khi đó, chất béo là nguồn sinh năng lượng quan trọng, giúp cho sự phát triển sớm về trí tuệ và thể lực của trẻ. Đây cũng là thành phần giúp cơ thể hấp thu và sử dụng tốt các vitamin A, D, E, K tan trong dầu.

Nghiền nhuyễn mọi thức ăn: Khi trẻ 6 tháng hay dù đã 12 tháng, 18 tháng, nhiều phụ huynh vẫn trộn lẫn và nghiền nhuyễn moi thức ăn khiến bé không được học nhai, chỉ biết nuốt chửng, từ đó không cảm nhận được mùi vị thức ăn, dẫn đến kén ăn và biếng ăn.

Ngoài ra, nhiều phụ huynh có thói quen nấu một nồi cháo có đầy đủ thịt, rau từ sáng rồi để bé ăn cả ngày. Với cách này, cháo bữa sau dễ bị vi khuẩn xâm nhập, chất lượng bữa ăn sẽ bị giảm sút khiến bé không đủ dưỡng chất, bé không thích ăn, thậm chí còn gây ra các bệnh về đường tiêu hóa.

Các chuyên gia khuyên rằng: Khi trẻ mới bắt đầu ăn dặm, cần tập cho trẻ ăn dặm bằng bột ngọt loãng, sau đó đặc dần (theo tiến trình phát triển của từng giai đoạn) để hệ tiêu hóa của trẻ dần dần thích nghi tiêu hóa được thức ăn. Nếu ngay từ đầu mẹ cho trẻ ăn bột mặn có đầy đủ 4 nhóm thức ăn trẻ sẽ có khó tiêu hóa được thức ăn, nhất là chất đạm, có thể dẫn đến chướng bụng hoặc viêm ruột (do hệ tiêu hóa của trẻ còn non yếu, chưa hoàn thiện). Do đó, để có một bữa ăn dặm nhiều dinh dưỡng cho con, mẹ cần nắm được công thức nấu ăn dặm chuẩn theo hướng dẫn của các chuyên gia Viện Dinh Dưỡng.

nhung-mon-ngon-cho-be-an-dam-cac-me-nen-biet

Cách nấu bột mặn “chuẩn” theo Viện Dinh Dưỡng

Một chén bột/cháo ăn dặm của bé 6 tháng tuổi trở đi cần có đủ 4 nhóm thực phẩm: chất bột, chất đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất, trong đó:

  • Chất bột đường: Từ bột hoặc cháo.
  • Đạm thì ngoài thịt, cá, tôm, cua, trứng (giai đoạn dưới 1 tuổi chỉ sử dụng lòng đỏ, không sử dụng lòng trắng) còn có thể dùng các loại đậu như đậu hũ, đậu hũ non, đậu nành, đậu xanh…
  • Vitamin & khoáng chất: Nằm trong rau, củ, quả. Ưu tiên những rau củ quả mềm, dễ tiêu hóa như: khoai lang, chuối, đu đủ, rau mồng tơi, rau dền, cải ngọt, bó xôi, bí đỏ, cà chua, cà rốt… Các rau, củ màu càng đậm càng nhiều vitamin (rau dền, mồng tơi, cải ngọt, rau ngót, bó xôi, bí đỏ, cà chua, cà rốt,…). Lưu ý là các loại thực phẩm này không nên nấu lâu, nếu không sẽ mất chất.
  • Nguồn chất béo: Mỡ động vật (mỡ cá, gà, heo…), dầu thực vật (dầu oliu, dầu đậu nành, dầu lạc, dầu mè, dầu hướng dương…)

Công thức nấu bột ăn dặm:

  • 200ml nước
  • 10g đạm (thịt/cá…) (khoảng 2 muỗng càfê) – băm nhuyễn (nếu sử dụng trứng thì 1/2 lòng đỏ trứng gà hoặc 2 lòng đỏ trứng cút)
  • 10g rau/củ (khoảng 2 muỗng càfê) – băm nhuyễn.
  • 5g dầu ăn (khoảng 1 muỗng càfê.
  • 1/2 muỗng càfê nước mắm (luôn luôn nêm nhạt cho bé)

 Cách nấu bột cho trẻ ăn dặm:

  • Sau khi băm nhuyễn thịt, cá thì tán trong nước nguội trước cho tan đều (không cho thẳng vào nước sôi dễ bị vón cục to).
  • Cho bột vào rồi bắc lên bếp (lửa nhỏ), quấy đều tay cho đến khi bột chín.
  • Cho tiếp rau củ, dầu ăn và nước mắm vào, đậy vung cho đến khi sôi trở lại thì tắt bếp.
  • Chỉ nên cho dầu và nước mắm vào sau khi tắt bếp. Nếu sử dụng trứng thì phải đánh trứng với rau cho tan đều rồi cho vào sau khi bột chín.

Một số cách chuẩn bị thức ăn dặm cho bé:

Theo Hướng dẫn lâm sàng cho việc chế biến thức ăn dặm của Hiệp Hội Dinh Dưỡng lâm sàng Anh, việc chế biến đúng sẽ đảm bảo chất dinh dưỡng trong thực phẩm, và cung cấp đúng lượng cho bé hấp thụ tốt nhất, giảm các triệu chứng tiêu hóa (nếu có) và tình trạng biếng ăn theo độ tuổi.

Cách chế biến lòng đỏ trứng ăn dặm (nên bắt đầu tuần 3-4 ăn dặm):
Lựa trứng to, không bị vỡ, cho trứng vào nồi, đổ nước vào ngập trứng, đun đến sôi, rồi đậy nắp đun 18 phút.
Làm lạnh nhanh bằng vòi nước chảy, để giữa lòng bàn tay, xoa làm vỡ vỏ trứng, bóc vỏ ở đầu to lấy lòng đỏ
Chế biến lòng đỏ: cho lòng đỏ + 1 muỗng canh (10ml) sữa hoặc nước ấm. 
Cho bé ăn ngay (không khuyến khích trữ đông hay bảo quản lạnh trứng đã chế biến)
Bữa ăn khuyến khích:
+Ăn bữa chính: ăn với cháo
+Ăn bữa phụ: cho bé ăn trực tiếp (không có cháo)

Cách chế biến thịt bò hoặc thịt heo (lợn) ăn dặm (nên bắt đầu tuần thứ 2 ăn dặm):
Bé dưới 14 tháng tuổi lựa thịt nạt (bỏ mỡ, sụn, dây chằng màu trắng trong thịt) : 20-25gr/bữa
Bé trên 14 tháng tuổi -3 tuổi lựa thịt có mỡ ít (bỏ sụn, dây chằng màu trắng trong thịt): 30-40gr/bữa

Cách chế biến: Nấu thịt trong nước lửa nhỏ, đến khi mềm, sau đó làm nhuyễn thịt. 
Bữa ăn khuyến khích:
+Những bữa ăn cho buổi đầu: giới thiệu thịt 3 ngày: thịt chế biến như trên + 25ml nước/cháo, hâm nóng ở nhiệt độ 80 độ C trong 10 phút. 
+Bữa ăn chính khi bé quen: thịt chế biến trên + cháo, hâm nóng ở nhiệt độ 80 độ C trong 5 phút. Khi ăn trộn 15ml sữa, cho bé ăn ngay khi ấm
+Bữa ăn kết hợp (khi bé ăn quen, đã kết hợp đầy đủ nhiều thành phần): 25gr thịt như trên + 25gr cháo/cơm nát/khoai tây nghiền/bún + 20gr rau xanh + 37.5-45ml nước. Trộn chung, hâm nóng ở nhiệt độ 70 độ C trong 8 phút. 
Để bớt nóng và cho bé ăn ngay (không khuyến khích trữ đông hay giữ lạnh khi đã kết hợp nhiều thành phần)

Cách chế biến thịt gà ăn dặm (nên bắt đầu khi tuần thứ 7 ăn dặm)
Thịt gà nạt (bỏ da, sụn, mỡ và dây chằng): 25-30gr/bữa
Cách chế biến: Có 2 cách
+ Nấu thịt trong nước lửa nhỏ, đến khi mềm, xé thịt (làm nhuyễn thịt).
+ Chiên với 1 muỗng dầu oliu, vàng nhẹ 2 mặt. Nấu trong trong nước lửa nhỏ, đến khi mềm, xé thịt (làm nhuyễn thịt).

Bữa ăn khuyến khích:
+Những bữa ăn cho buổi đầu: giới thiệu thịt 3 ngày: thịt gà chế biến như trên + 25ml nước/cháo, hâm nóng ở nhiệt độ 80 độ C trong 10 phút. 
+Bữa ăn chính khi bé quen: thịt chế biến trên + cháo, hâm nóng ở nhiệt độ 80 độ C trong 5 phút. Khi ăn trộn 15ml sữa, cho bé ăn ngay khi ấm.
+Bữa ăn kết hợp (khi bé ăn quen, đã kết hợp đầy đủ nhiều thành phần): 25gr thịt như trên + 25gr cháo/cơm nát/khoai tây nghiền/bún + 20gr rau xanh + 37.5-45ml nước. Trộn chung, hâm nóng ở nhiệt độ 80 độ C trong 8 phút. 
Để bớt nóng và cho bé ăn ngay (không khuyến khích trữ đông hay giữ lạnh khi đã kết hợp nhiều thành phần

Theo hướng dẫn lâm sàng về ăn dặm của Bộ Y Tế Anh, tùy theo độ tuổi của bé, bữa ăn chính, bữa phụ hay bữa ăn kết hợp:
Bé bắt đầu ăn dặm – tuần 9 ăn dặm: nên duy trì 1 bữa chính/ngày
Bé từ tuần 10 ăn dặm – tuần 15 ăn dặm: nên có 1 bữa chính/ngày + 1 bữa phụ/ngày
Bé từ tuần 16 ăn dặm – tuần 24 ăn dặm: 1 bữa chính, 1 bữa kết hợp đa dạng , 1-2 bữa phụ
Bé từ tuần 24 ăn dặm – 35 tuần ăn dặm: 1 bữa chính + 2 bữa kết hợp đa dạng + 1 bữa phụ
Bé từ 36 tuần ăn dặm: 3 bữa kết hợp đa dạng + 1-2 bữa phụ

Khi bé được 9 tháng thì có thể sử dụng gấp đôi lượng thực phẩm (lúc này không cần băm nhuyễn lắm) cũng với 200ml nước để có chén bột đặc hơn.

Ngoài ra, bạn tập cho bé ăn dặm bằng hoa quả tươi như nghiền bơ, chuối, nước cam ép… tuy nhiên cần rửa tay sạch và tiệt trùng các dụng cụ đựng để loại bỏ vi khuẩn có hại cho sức khỏe của trẻ.

21